Analogowa kwadrofonia i nowoczesne Eclipsa Audio z odtwarzaniem nawet tylko przez dwa soundbary

Odtwarzanie analogowych nagrań kwadrofonicznych z obsługującym je wiekowym wzmacniaczem może wypaść lepiej, jeżeli zamiast pasywnych głośników na przód i tył będą do niego podłączone 2 soundbary. Będzie to bardziej zgodne z zaleceniami, by używać 2 pary takich samych głośników, bo przecież ich charakterystyka jest taka sama tylko w komorze pomiarowej. W miejscu odtwarzania muzyki charakterystyka głośnika staje się inna, a szczególnie, jeżeli są rozstawione w narożnikach pokoju. Lekarstwem na zredukowanie różnic między nimi jest ustawienie każdego głośnika ok 1 metr od najbliższych ścian i podobnie zadbać z odległością do podłogi. W normalnym mieszkaniu takie rozstawienie jest mało praktyczne. Bardziej przyjaznym rozwiązanie jest soundbar przed i za słuchaczem. Postawione nawet pod ścianą spowodują dużo mniej przekłamań akustycznych przy odtwarzaniu nagrań kwadrofonicznych. Widoczny na ilustracji powyżej JBL L42ms przy swojej cenie nie imponuje zbyt wielu, a może spowodować, że unikalny wzmacniacz kwadrofonicznych, który miał relatywnie niewielką moc zyska nowe możliwości.

Przykładem może być widoczny powyżej Beomaster 6000, który oferowano z  Beogram 6000. Tim Jarman i Lab: Paul Miller opublikowali 21 paździenika 2021 dość obszerny artykuł na temat tego zestawu. Wyróżnili w nim ocenę: With its four-channel amp and on-board SQ decoder, this '70s receiver was the lynchpin in what was arguably the most leading-edge quadraphonic system of its time... Najciekawszy jest jednak gramofon, który ma tangencjalne ramienie z wkładką MMC 6000 i wbudowany dekoder CD-4. Pozwala to na odtwarzania najbardzie zaawansowanych płyt kwwadrofonicznych bezpośrednio z JBL L42ms, co wymaga tylko przygotowania stosownego okablowania Ten gramofon ma niestardardowo użyte złącze DIN, z którego można profesjonalnym kablem mikrofonowym wyprowadzić 2 kanałowy sygnał do wejść AUX IN w dwóch L42ms.

Ten soundbar JBL ma aktywne filtry dla niskich i wysokich tonów, co zapewnia bardziej optymalną jakość pracy wzmacniaczy mocy niż z pasywnymi głośnikami, które należy podłączyć z Beomaster 6000. Zestaw dwóch L42ms zapewni dla kwadrofonicznego wysterowania przetworników elektroakustycznych moc 400 W, a Beomaster tylko 160, co przy pasywnych filtrach ma na dodatek duże straty. W praktyce znaczy to, że przy normalnym odtwarzaniu muzyki z L42ms jest ekstremalnie niskie ryzyko pojawinie się przekłamań z powodu przesterowania głośników i wzmacniacza. To ryzyko jest bardzo realne z B&O. Podział dla niskich i wysokich tonów w L42ms jest przy 5 kHz, co skutecznie redukuje inne przekłamania z przetwornikami elektroakustycznymi. W pasywnych konstrukcjach stosuje się najczęściej podział w paśmie najbardziej wrażliwym dla ucha, co dobrze się prezentuje przy pomiarach charakterystyki w komorach bezpogłosowych. Soundbar L42ms ma również wyjście dla podłączenia subwoofera i tu także bardzo tafnie ustawiony jest filtr.

Atrakcyjnymi głośnikami do Beomaster 6000 były 4 pasywne Beovox RL45, chociaż pojawiły się nieco później i nie było możliwości zakupu nieużywanego zestawu. Imponująco sprawdziły się ze szwedzkim subwooferem Audio Pro B4-200, który miał 4 przetworniki o średnicy 8 cali z elektroniką ACE-Bass. Zestaw był prywatną inicjatywą w latach 80 ubiegłego wieku, która częściowo odpowiada dzisiejszej koncepcji B&O z nazwą Mozart , gdzie głównym założeniem jest długowieczność, modułowość oraz ułatwiona naprawa sprzętu premium. Aktualizacja zestawu kwadrofonicznego B&O planowana była początkowo z 4 pasywnymi Audio Pro 2-25, które miały bardzo przystępną cenę i spawdzały się bez mała równie dobrze, ale tą koncepcję zmieniła atrakcyjność duńskiego wzornictwa. Na temat większych Beovox RL60 jest artykuł z 2024 roku tej samej pary autorów, co z Beomaster 6000 i wspomniane są tam również RL45.

 

 

Beogram 6000 to wyjątkowa konstrukcja dla oczytu zapisu z rowka płyty LP ze skomplikowanym zakodowaniem 4 kanałowego sygnału w formacie CD-4, na którego potrzeby powstał specjalny szlif diamentu i w wersji B&O nazwany został Contac Line oraz zamontowany na igle, której masę można było zredukować  z ich rozwiązaniem Movig Magnet Cross. Są to bardzo istotne detale. Zapis w rowku płyty LP jest różny na lewej i prawej krawędzi. Na nich jest z CD-4 zapisana suma adekwatnych sygnałów na przód i tył oraz ze zmodulowaniem dodana ich róźnica. Taki sposób zapisu miał zapewnić zgodność ze standardem płyt LP. Stereofoniczny zapis w rowku płyty ogranicza się do 20 kHz, a CD-4 do 45 kHz. LP mają także korekcję RIAA, gdzie niskie tony są zredukowane, a wysokie podwyższone i przy odtwarzaniu proces jest odwrotny. W B&O słusznie zdecydowano, by kompletny układ elektroniczny dla przekształceń znalazł się jak najbliżej wkładki.

Dekodowanie zapisu SQ nie jest równie skomplikowane i elektronika do tego mogła zostać wbudowana w Beomaster 6000 (z wyjątkiem korekcji RIAA). Zapisane w tym formacie kanały dekodowane są według następujących wzorów, gdzie +j oznacza przesunięcie fazy o +90 stopni, a -j to adekwatnie -90.

L.przód = Lsuma

P.przód = Psuma
L.tył = j 0,707 Lsuma - 0,707 Psuma
P.tył = - j 0,707 Psuma + 0,707 Lsuma 

We wzmacniaczu B&O brakuje natomiast dekodowania QS Matrix, które jest wg wzoru:
L.przód   L.suma 0.924    P.suma 0.383
P.przód   L.suma 0.383    P.suma 0.924
L.tył       L.suma -j0.924  P.suma j0.383
L.tył       L.suma j0.383   P.suma -j0.924

Nagrane cyfrowo kopie analogowych płyt kwadrofonicznych można odtwarzać z pomocą oprogramowania. Podobnie jest z cyfrowymi formatami dźwięku przestrzennego. W PC typu desktop można ustawić wyjście dla głośników w konfiguracji 4.0, czyli kwadrofonicznie i skorzystać z 2 soundbarów L42ms. Sprawdzą się jeszcze lepiej, bo użyte do dekodowania cyfrowe filtry zapenią bardziej wierny sygnał niż sprzęt analogowy. Bardzo dobre kopie cyfrowe z analogowych płyt kwadrofonicznych zapewni oczywiście wkładka Movig Magnet Cross w Beogram z ramieniem tangencjalnym. 

Przednim soundbarem może być także większy model z głośnikiem centralnym i wówczas będzie to zestaw 5.0. Temat jest poruszony we wpisie pt  2 soundbary JBL w stylu retro dla zgrabnego zestawu do odtwarzania muzyki zapisanej z Eclipsa Audio i Dolby Atmos 

 

Tekst w trakcie edycji