Analogowa kwadrofonia i nowoczesne Eclipsa Audio z odtwarzaniem nawet tylko przez dwa soundbary

Odtwarzanie analogowych nagrań kwadrofonicznych z obsługującym je wiekowym wzmacniaczem może wypaść lepiej, jeżeli zamiast pasywnych głośników na przód i tył będą do niego podłączone 2 soundbary. Będzie to przy okazji bardziej zgodne z zaleceniami, by używać 2 pary takich samych głośników, bo przecież ich charakterystyka jest taka sama tylko w komorze pomiarowej. W miejscu odtwarzania muzyki charakterystyki głośników stają się inne, a szczególnie, jeżeli są rozstawione w narożnikach pokoju. Lekarstwem na zredukowanie różnic między nimi jest ustawienie każdego głośnika ok 1 metr od najbliższych ścian i podobnie zadbać z odległością do podłogi. W normalnym mieszkaniu takie rozstawienie jest mało praktyczne. Bardziej przyjaznym rozwiązanie jest soundbar przed i za słuchaczem. Postawione nawet pod ścianą spowodują dużo mniej przekłamań akustycznych przy odtwarzaniu nagrań kwadrofonicznych. Widoczny na ilustracji powyżej JBL L42ms przy swojej cenie nie imponuje zbyt wielu, a może spowodować, że unikalny wzmacniacz kwadrofonicznych, który miał relatywnie niewielką moc zyska nowe możliwości.

Widoczny powyżej Beomaster 6000 z unikalnym Beogram 6000 jest dobrym przykładem. Tim Jarman i Lab: Paul Miller opublikowali 21 paździenika 2021 dość obszerny artykuł na temat tego zestawu. Wyróżnili w nim ocenę: With its four-channel amp and on-board SQ decoder, this '70s receiver was the lynchpin in what was arguably the most leading-edge quadraphonic system of its time... Najciekawszy jest gramofon, który ma tangencjalne ramienie z wkładką MMC 6000 i wbudowany dekoder CD-4. Pozwala to na odtwarzania najbardziej zaawansowanych płyt kwwadrofonicznych bezpośrednio z parą JBL L42ms. Wymaga to tylko przygotowania stosownego okablowania. Ten gramofon ma niestardardowo użyte złącze DIN, z którego można profesjonalnym kablem mikrofonowym wyprowadzić 2 kanałowy sygnał do wejść AUX IN w dwóch L42ms.

Da to bardziej optymalną pracę wzmacniaczy mocy niż w Beomaster 6000 z podłączonymi do niego pasywnymi głośnikami. Soundbar L42ms ma dla niskich i wysokich tonów aktywne filtry, z którymi może zapewnić dla kwadrofonicznego wysterowania przetworników elektroakustycznych moc 400 W. Beomaster ma tylko 160 z dużymi stratami przyy pasywnych filtrach w głośnikach. W praktyce znaczy to, że ze wzamcniaczem B&O istnieje realne ryzyko pojawinie się przekłamań z powodu przesterowania głośników i wzmacniacza, a z soundbarem JBL jest ekstremalnie niskie. W L42ms podział dla niskich i wysokich tonów jest przy 5 kHz, co redukuje skutecznie wiele przekłamania z przetwornikami elektroakustycznymi. W pasywnych konstrukcjach stosuje się najczęściej podział w paśmie wrażliwym dla ucha, co pozwala uzyskać dobre parametry przy pomiarach charakterystyki w komorach bezpogłosowych. Soundbar L42ms ma również wyjście dla podłączenia subwoofera i tu filtr jest bardzo tafnie ustawiony na potrzeby odtwarznia muzyki w domu.

Atrakcyjnymi głośnikami do Beomaster 6000 były 4 pasywne Beovox RL45, chociaż pojawiły się nieco później, więc zakupu nieużywanego zestawu nie był możliiwy. Niemniej sprawdził się imponująco ze szwedzkim subwooferem Audio Pro B4-200, który miał 4 przetworniki o średnicy 8 cali z elektroniką ACE-Bass. Zestaw był prywatną inicjatywą w latach 80 ubiegłego wieku, która częściowo odpowiada dzisiejszej koncepcji B&O z nazwą Mozart, gdzie głównym założeniem jest długowieczność, modułowość oraz ułatwiona naprawa sprzętu premium. Aktualizacja zestawu kwadrofonicznego B&O planowana była początkowo z 4 pasywnymi Audio Pro 2-7, które miały bardzo przystępną cenę i z niewielkim rozmiarem spawdzały się bez mała równie dobrze. Tą koncepcję zmieniła atrakcyjność duńskiego wzornictwa. Później pojawiło się nawet potwierdzenie właściwego dopasowania z sugestywnym oznakowaniem głośników RL 6000, chciaż już nie  dla kwadrofonii. Jest artykuł z 2024 roku tej samej pary autorów, co z Beomaster 6000 na temat większych Beovox RL60 i wspomniane są tam również RL45. Teraz soundbar postawiony na subwooferze, a drugi za słuchaczem to kwadrofiniczny zestaw, który z całą pewnością dobrze się sprawdzi w domu.

Beogram 6000 to wyjątkowa konstrukcja dla oczytu zapisu z rowka płyty LP ze skomplikowanym zakodowaniem 4 kanałowego sygnału w formacie CD-4, na którego potrzeby powstał specjalny szlif diamentu - Shibata. W wersji B&O nazwany został Contac Line i zamontowany bezpośrednio na "igle gramofonowej", której masę można było zredukować  z rozwiązaniem Movig Magnet Cross. Są to najważniejsze cechy wkładki MMC6000 i bardzo istotne detale przy CD-4.

 

 Zapis w rowku płyt winylowych jest różny na lewej i prawej krawędzi, na których z CD-4 zapisana jest suma adekwatnych sygnałów na przód i tył oraz ze zmodulowaniem dodana ich róźnica. Taki sposób zapisu miał zapewnić zgodność ze standardem płyt LP. Stereofoniczny zapis w rowku płyty winylowej ogranicza się do 20 kHz, a CD-4 do 45 kHz. Vinyle mają korekcję RIAA, gdzie niskie tony są zredukowane i wysokie podwyższone, a przy odtwarzaniu proces jest odwrotny. W B&O słusznie zdecydowano, by kompletny układ elektroniczny dla przekształceń znalazł się jak najbliżej wkładki.

Dekodowanie zapisu SQ nie jest równie skomplikowane i elektronika do tego mogła zostać wbudowana w Beomaster 6000 (z wyjątkiem korekcji RIAA). Zapisane w tym formacie kanały dekodowane są według następujących wzorów, gdzie +j oznacza przesunięcie fazy o +90 stopni, a -j to adekwatnie -90.

L.przód = Lsuma

P.przód = Psuma
L.tył = j 0,707 Lsuma - 0,707 Psuma
P.tył = - j 0,707 Psuma + 0,707 Lsuma 

We wzmacniaczu B&O brakuje natomiast dekodowania QS Matrix, które jest wg wzoru:
L.przód   L.suma 0.924    P.suma 0.383
P.przód   L.suma 0.383    P.suma 0.924
L.tył       L.suma -j0.924  P.suma j0.383
L.tył       L.suma j0.383   P.suma -j0.924

Nagrane cyfrowo kopie analogowych płyt kwadrofonicznych można odtwarzać z pomocą oprogramowania. Podobnie jest z cyfrowymi formatami dźwięku przestrzennego. W PC typu desktop można ustawić wyjście dla głośników w konfiguracji 4.0, czyli kwadrofonicznie i skorzystać z 2 soundbarów L42ms. Sprawdzą się jeszcze lepiej, bo użyte do dekodowania cyfrowe filtry zapenią bardziej wierny sygnał niż sprzęt analogowy. Bardzo dobre kopie cyfrowe z analogowych płyt kwadrofonicznych zapewni oczywiście wkładka Movig Magnet Cross w Beogram z ramieniem tangencjalnym. 

Przednim soundbarem może być także większy model z głośnikiem centralnym i wówczas będzie to zestaw 5.0. Temat jest poruszony we wpisie pt  2 soundbary JBL w stylu retro dla zgrabnego zestawu do odtwarzania muzyki zapisanej z Eclipsa Audio i Dolby Atmos.  Można także uzupełnić subwooferem do 5.1, ale lepiej jest to zrobić na bazie oprogramowania, a nie dostępnego wyjścia analogowego. Widoczny na ilustracji powyżej soundbar JBL L75ms sprawdzi się nawet dla zgrania płyt SQ i QS, bo ma wbudowany przedwzmacniacz gramofonowy.

Cyfrowe kopie nagrań SQ i QS pozwala odtwarzać z różnymi konfiguracjami na wyjściu głośnikowym wtyczka do bezpłatengo programu foobar2000. Sygnał dla wysterowania głośników można w tym programie z pomocą wtyczki dla Windows Audio Session Application Programming Interface w trybie shared przetwarzać z precyzją 32 bit float/192 kHz. Obie wtyczki stworzone są przez tego samego autora. Na ilustracji powyżej widać konfiguracje 4.1, gdzie 2 soundbary zostają odciążne przez subwoofer, czyli jak we wspomnianym wcześniej zestawie B4-200 z RL45. 

Połudiowokoreański PotPlayer jest bezpłatnym programem dla odtwarzania muzyki, gdzie jest wiele opcji dla konfiguracji wyjścia głośnikowego. Temat jest poruszony m. in. we wpisie pt Korea jasno wskazuje nowy kierunek dla odtwarzania muzyki w domu. W PC z Windows są już szerokie możliwości związanych z obsługą wyjścia głośnikowego, co jest tematem również dla wpisu Najnowszy PotPlayer i LAV Filters to ciekawa kombinacja dla skomniejszego zestwu audio 

Benjamin's Psychoacoustic Lab testuje oraz wdraża na bieżąco możliwości optymalnego odtwarzania muzyki z nowymi rozwiązaniami technologicznymi, a w szczególności z wykorzystaniem potencjału obliczeniowego i otwartej struktury PC. 

 Wieleojęzyczny profil PC4uMusic na Facebook>>>